Aandachtsontwikkeling
De meeste toeristen zijn zich nauwelijks bewust van zichzelf en hun omgeving. De aandacht is gericht op alles behalve wat er hier en nu te genieten is.
Zo kun je in een prachtig landschap lopen en intussen praten of denken over je werk, je huwelijk, dingen die je morgen gaat doen of dingen die in het verleden gebeurd zijn.
Het is duidelijk dat je aandacht op die manier niet hier en nu bij jou en het mooie landschap is. Je bent bezig met al je ‘projecten’ en op die manier ben je maar half aanwezig. Je ziet niet de dauw op een blad, de kleuren van een bloem, de vorm van een boom. Je mist het gevoel van de wind of de zon op je huid. Je voelt je adem en je eigen lijf niet. Kortom: je mist je afspraak met het leven. En je wandeling in het landschap levert misschien een paar foto’s op, maar zal niet voelen als vervullend. Je leven na de wandeling zal net zo gaan als daarvoor. Er is niets gebeurd of veranderd.
En zoals het met het landschap gaat, zo gaat het vaak ook met ons innerlijk landschap, onze emoties, gevoelens, gedachten en lichaam. Vaak springen we van het een op het ander zonder werkelijke aandacht te geven aan wat er is. Het resultaat ervan is een gevoel van afgescheiden zijn en niet werkelijk vervuld raken.
We worden ‘toerist’ in ons eigen innerlijk en missen een gevoel van verbondenheid en werkelijk leven. We gaan van de ene naar de andere gedachte, stemming of emotie, maar dringen er niet echt in door. Zo houd je jezelf wel (on)aangenaam bezig, maar is er geen ruimte voor groei en verandering.
Je aandacht levend gericht houden op wat zich hier en nu aan je voordoet is een kunst die te leren is, en die de basis is voor concentratie, diep inzicht, liefde en mededogen, zowel voor jezelf als voor de wereld om je heen. Met de energie van aandacht is het mogelijk onaffe zaken uit je leven af te maken, je woede, machteloosheid, verdriet en wanhoop te transformeren, en het contact met jezelf en anderen te herstellen.
Dat gaat niet vanzelf. Deelname aan meditatieve groepen en/of therapie kunnen daarbij een belangrijke ondersteuning zijn. Je leert met bewuste aandacht waar te nemen wat er is, zonder oordeel. En waar dat lastig is -bijv. bij pijnlijke of erg enerverende gebeurtenissen- ‘leen’ je de bewuste aandacht van je leraar of therapeut. En met dit bewuste waarnemen als startpunt vindt een proces plaats dat uiteindelijk tot een dieper zicht en wezenlijke verandering leidt.
Voorwaarde voor het slagen van zo’n proces is naast de inzet en bereidheid van de cliënt, de mate van rijpheid van de leraar, therapeut of begeleider. Hij moet in staat zijn gedurende langere tijd met bewuste aandacht aanwezig te zijn en vanuit mededogen, liefde en respect te werken.
Wanneer in een dergelijk klimaat gewerkt wordt, ontaardt therapie en scholing niet in een ‘platte’ bijna technische aangelegenheid, maar wordt tot een diepe, vervullende en veel meer omvattende ervaring.
Als er op die manier gewerkt wordt, merk je dat ook aan de atmosfeer. Er zal in een groep veel betrokkenheid en weinig sentimentele klefheid of vijandige groepsdruk zijn. Het is zoals het is, er ontstaat een appreciatie, een openheid, een herkennen.
Ik hoop dat door ons opgeleide therapeuten ook in het komend jaar weer iets kunnen realiseren van wat wij ‘de kunst -niet het kunstje- van therapie’ noemen, en ik hoop dat Riekje en ik hen waar nodig vanuit dezelfde houding van respect kunnen blijven helpen.
En verder hopen we dat we ook dit jaar weer veel mensen in onze groepen te mogen verwelkomen, om zo bij te kunnen dragen aan een aandachtig en volledig leven.
Jan Boswijk